Verslag van ALV 16 april jl.
Naast de gebruikelijke onderwerpen, zoals het goedkeuren van de notulen van vorig jaar en het financiële jaarverslag, is er ook gediscussieerd over waar de privacygevoelige data van de keerkring op te slaan. Verder was er aandacht voor de financiële verantwoording van het Solidariteitsfonds en het afscheid van zijn bestuursleden Roline van Pelser (voorzitter) en Bob Witsenburg.
Met het naderende afscheid van Aggie Adema als bestuurslid na negen jaar, ontstaat er ook een vacature binnen het bestuur van de Keerkring. Je hoeft je niet voor 9 jaar vast te leggen (wel 3), dus denk gerust na om je aan te melden als bestuurslid. Interesse en/of vragen wat je kan betekenen als bestuurslid van de Keerkring, kan je altijd melden via keerkring@antroposana.nl
Solidariteitsfonds : een oproep
“We leven in een veranderende wereld. En wij weten het.” (vrij naar Huizinga)
Heeft u al gedacht aan het overmaken van uw jaarlijkse gift aan het Solidariteitsfonds? Waren er vorig jaar weinig aanvragen voor ondersteuning betreffende medicatie en therapieën; dit voorjaar waren er al meer aanvragen dan in heel 2024.
Omdat steeds meer verzekeringen gaan “bezuinigen”, is ons Solidariteitsfonds van toenemend belang. Vandaar deze oproep: Help ons solidair te blijven met anderen!
Door uw gift wordt het voor anderen mogelijk om antroposofische medicatie of -therapie te ontvangen, daar waar de zorgverzekering niet vergoedt. Ook in deze tijd kunnen we mensen helpen die anders niet geholpen kunnen worden.
Als u uw bijdrage nog niet hebt overgemaakt, of u wilt donateur worden, dan kunt u minimaal 5 euro per persoon, of 10 euro per gezin overmaken op:
Triodosbank bankrekening: NL69 TRIO 0212 1005 48, t.n.v. St. het Solidariteitsfonds van de Keerkring, Haarlem.
Graag ook duidelijk uw naam vermelden. Bij voorbaat heel hartelijk dank.
Het belang van de stervensfase voor het overlijden
19 maart vond in Het Van Dam huis een interessante bijeenkomst plaats met als spreker Jan Pieter van der Steen, specialist ouderengeneeskunde. Op verzoek van de spreker werd deze middag vormgegeven als werkgroep waarin in tweetallen werd gepraat over vragen als: is euthanasie zelfdoding? Waarom wel, of waarom niet?
Vanuit zijn ervaring en kennis deelde Jan Pieter van der Steen zijn denkbeelden over de verschillen tussen euthanasie en het overlijden als resultaat van het Bewust Stoppen met Eten en Drinken. Bij een plots overlijden als bij euthanasie is er geen stervensfase waarin leven, ziel en ik langzaam afscheid nemen van het lichaam.
Tijdens de voorbereiding van zijn boek: ‘Het belang van de stervensfase – bewust stoppen met eten en drinken’ – waar deze bijeenkomst op was gebaseerd – heeft Jan Pieter van der Steen gesproken met andere artsen en met priesters. Inzichten uit de antroposofie klonken duidelijk door in zijn verhaal.
Deze goedbezochte bijeenkomst door mensen van jong tot oud (de dood is nu eenmaal een onderwerp dat leeft..) zal de aanwezigen nog lang in gedachten blijven.
Een uitgebreid verslag van Onno Groustra en Jan Pieter van der Steen, vind je hier.
Het belang van de stervensfase voorafgaand aan het overlijden
Een zonnige middag over het belang van de stervensfase
Op een mooie, zonnige middag kwamen meer dan zestig mensen naar het Van Dam Huis om met elkaar te spreken over het belang van de stervensfase. Inleider was Jan Pieter van der Steen, specialist ouderengeneeskunde.
Niet alleen ouderen kwamen hier op af. Het is dan ook een onderwerp dat ons uiteindelijk allemaal aangaat. Op uitdrukkelijk verzoek van de spreker had de lezing tevens het karakter van een werkgroep. We werden in tweetallen op pad gestuurd met vragen als: is euthanasie zelfdoding? Waarom wel, of waarom niet? Geldt hetzelfde ook voor Bewust Stoppen met Eten en Drinken? En zou doodgaan door euthanasie, of sterven door BSTED voor ons een mogelijkheid kunnen zijn? Hiermee lagen direct alle gevoelens, gedachten en dilemma’s rond dit thema op tafel.
Natuurlijk bracht Jan Pieter van der Steen ook de nodige inhoud en inzichten in. Tijdens de voorbereiding van zijn boek: ‘Het belang van de stervensfase – bewust stoppen met eten en drinken’ – waar deze bijeenkomst op was gebaseerd – had hij gesproken met andere artsen en met priesters. Inzichten uit de antroposofie klonken duidelijk door in zijn verhaal.
Bij natuurlijk overlijden en ook bij BSTED is sprake van een stervensfase. Deze duurt ongeveer twee weken. Hierin nemen leven, ziel en ik langzaam afscheid van het lichaam. Allerlei stervenssignalen worden zichtbaar, zoals het ‘marmeren’. Hierbij worden paarsblauwe lijkvlekken zichtbaar op de huid, bijvoorbeeld op de handen, armen en benen. We zien bij het marmeren dat het bloed zich terugtrekt uit de haarvaten, uit de stofwisseling van de organen en zich verzamelt in borst en buik.
Maar wie of wat geeft de aanzet tot dit terugtrekken van het bloed uit de periferie? De voordracht leerde ons dat onze (onbewuste) wilskrachten – door middel van de warmteprocessen – in de aardse structuur van onze stofwisseling (haarvaten) kunnen ingrijpen. Tot deze onbewuste wilskrachten, die geestelijk van aard zijn, heeft ons hoger-Ik direct toegang. Het is ons hoger-Ik, en niet ons aarde-ik, dat de aanzet geeft tot het terugtrekken van het bloed uit de haarvaten, uit de stofwisseling en daarmee het definitieve sterven in gang zet.
Hoe anders gaat dit bij euthanasie, dat gebeurt abrupt en snel. Binnen 4-10 minuten is de patiënt overleden. Hier is niet het hoger-Ik, maar het aarde-ik leidend. Met een spuitje wordt de ademhaling gestopt, de spieren verlamd en het hart houdt ermee op door een gebrek aan zuurstof.
Bij euthanasie wordt het sterven dus niet in gang gezet door het terugtrekken van het bloed, waarin onze wilskrachten werken. Er is geen marmeren en er is geen hoger-Ik dat hier leidend is en aangeeft dat het ‘onze tijd’ is. Euthanasie is een ‘overval’ van het in vrijheid handelende aarde-ik op ons onbewuste wilsleven. In dit wilsleven werkt ons hoger-Ik aan het karma van de mens. We zien dat ons hoger-Ik nog volop actief is en daarmee aangeeft dat ons lot, onze tijd op aarde, nog niet voorbij is.
Zo worden ‘ziel’ en ‘ik’ plotseling losgescheurd van het fysieke lichaam en levenslichaam. Beiden komen gedesoriënteerd aan in de geestelijke wereld. Daar is een zoeken van de ziel naar het – te vroeg – verloren fysieke lichaam (het was zijn tijd nog niet). Volgens antroposofische inzichten lopen hiermee de evaluatie van het leven na overlijden, en de voorbereiding op een nieuwe incarnatie gevaar. De ontmoeting van ons ‘ik’ met Christus in de geestelijke wereld wordt mogelijk gemist.
Daar staat tegenover dat deze tijd van ons vraagt om ‘vrijheid en liefde’ te creëren. Die vrijheid veroveren is zeker belangrijk. Maar met het veroveren van de vrijheid zijn we als mensen ook ‘bevoegd tot dwalen’ en kunnen we naast het natuurlijk sterven andere vormen van sterven legaliseren. Euthanasie heeft ook met die vrijheid te maken. Net als bewust stoppen met eten en drinken.
Ons hoger-Ik kunnen we op het spoor komen door te kijken naar het biografische ‘oergesprek’, dat we elke dag met onszelf voeren. Dit doen we door naar wezenlijke momenten in onze biografie te kijken. Wat was er bijvoorbeeld voor nodig om je geliefde te ontmoeten, hoe heeft dat kunnen plaatsvinden? We zien hier twee werkende krachten: ons wakkere ‘ik’ (aarde-ik), dat bewust en in vrijheid vorm probeert te geven aan ons leven op aarde en een – tot ons behorend – lotsbepalend wezen, dat vanuit de periferie personen en gebeurtenissen aandraagt en tevens werkt in ons wilsleven. Daar zet het aan tot wilshandelingen die ons in beweging brengen, of juist halt doen houden. We noemen dit wezen: het hoger-Ik van de mens.
Jan Pieter vertelde dat bij het plotseling sterven door een ongeluk, of bijvoorbeeld door een hartstilstand, het overlijden heel anders is dan bij euthanasie. Dan is het namelijk wél het hoger-Ik dat het overlijden in gang zet, hoe vreemd dat misschien ook klinkt bij een overlijden door een ongeluk.
Er kwamen na afloop nog vele andere vragen op, die niet allemaal in dit tijdsbestek beantwoord konden worden. Het is in ieder geval een onderwerp dat leeft.
Deze impressie werd geschreven door Onno Groustra, met aanvullingen van Jan Pieter van der Steen. De lezing/workshop ‘Het belang van de stervensfase’ vond plaats op 19 maart 2025.
Algemene Ledenvergadering De Keerkring op 16 april
Je bent van harte welkom op de algemene ledenvergadering van patiëntenvereniging De Keerkring op woensdag 16 april om 19.30 uur in het Van Dam Huis.
Hier wordt ook het jaarverslag van stichting het Solidariteitsfonds toegelicht en vastgesteld.
Agenda:
1. Welkom en mededelingen van het bestuur
2. Notulen Algemene Leden Vergadering De Keerkring 23 april 2024
3. Financieel en Algemeen Jaarverslag 2024 De Keerkring
4. Verslag Kascommissie, decharge bestuur voor het beleid in 2024
5. Eind 2025 treedt bestuurslid Aggie Adema af, aangezien zij, na driemaal drie jaar bestuurslid te zijn geweest, dan statutair dient af te treden. Er wordt binnen de vereniging naar opvolging gezocht.
6. Jaarverslag 2024 van Het Solidariteitsfonds
7 Rondvraag
8. Sluiting
ALV De Keerkring en het Solidariteitsfonds
Woensdag 16 april 2025, om 19.30 uur
Van Dam Huis, Prinsen Bolwerk 3b, 2011 MA Haarlem
Algemene Ledenvergadering De Keerkring en Solidariteitsfonds
Op woensdag 16 april houden wij weer onze jaarlijkse Algemene Ledenvergadering. Wees welkom! U hoort hier meer over de jaaroverzichten en plannen van patiëntenvereniging De Keerkring en het Solidariteitsfonds. U kunt vragen stellen aan de bestuursleden, die graag met u in gesprek gaan. Een agenda volgt later.
ALV De Keerkring en het Solidariteitsfonds
Woensdag 16 april 2025, om 19.30 uur
Van Dam Huis, Prinsen Bolwerk 3b, Haarlem
Het belang van de stervensfase
Op woensdag 19 maart organiseert patiëntenvereniging De Keerkring een lezing en werkgroep over het belang van de stervensfase. Specialist ouderengeneeskunde Jan Pieter van der Steen gaat met ons in gesprek over het verschil tussen natuurlijk sterven en overlijden door bewust te stoppen met eten en drinken, en doodgaan door euthanasie.
‘Euthanasie is als rijden op de snelweg met een blinddoek voor’, vertelt Jan Pieter van der Steen me aan de telefoon. Euthanasie kent namelijk geen stervensfase, verduidelijkt hij. De stervensfase of terminale fase betreft de laatste dagen voor het overlijden. In deze fase maken leven, ziel en geest zich langzaam los van het lichaam. Bij euthanasie gaat dat anders. De mens die door euthanasie sterft kent het precieze doodsmoment en de dood wordt door menselijk handelen veroorzaakt.
‘In deze tijd maken mensen hun eigen morele keuzes, die zich vaak toespitsen op vragen rond geboorte en sterven,’ vervolgt Van der Steen. ‘In onze werkgroep bespreken we hoe een euthanasie verloopt en uitgevoerd wordt door een arts. Welke middelen worden hierbij gebruikt en wat is de werking van deze middelen op de wezensdelen (het ik, zielenlichaam en levenslichaam) van de mens?
Kenmerkend voor natuurlijk sterven en overlijden door bewust te stoppen met eten en drinken is juist die stervensfase. Wie of wat zet het sterven dan in gang? Er zijn ook alternatieven voor euthanasie. Vanzelfsprekend is dat natuurlijk sterven. Maar ook een stervensfase door te stoppen met eten en drinken komt hierbij in beeld. In mijn boek laat ik vier mensen aan het woord die hier bewust voor hebben gekozen.
Jan Pieter van der Steen (1953) is de auteur van het boek ‘Het belang van de stervensfase – Bewust stoppen met eten en drinken’, uitgeverij Chichorei, oktober 2024. Hij werkt als consultatief arts voor ouderen en als verpleeghuisarts in Assen.
Lezing: ‘Het belang van de stervensfase’ door Jan Pieter van der Steen
Datum en tijd: woensdag 19 maart 2025 van 15.00 – 17.00 uur
Plaats: Van Dam Huis, Prinsen Bolwerk 3b, 2011 MA Haarlem
Bijdrage: graag €7 voor leden van de Keerkring en €12 voor niet-leden
Opgeven: schrijf een e-mail naar keerkring@antroposana.nl
Het belang van de stervensfase
Op woensdag 19 maart organiseert patiëntenvereniging De Keerkring een lezing over het belang van de stervensfase. Specialist ouderengeneeskunde Jan Pieter van der Steen komt spreken over het verschil tussen natuurlijk sterven, overlijden door bewust te stoppen met eten en drinken én euthanasie.
Kenmerkend voor natuurlijk sterven en bewust stoppen met eten en drinken, is de stervensfase. De stervensfase of terminale fase betreft de laatste dagen voor het overlijden. Het bijzondere is dat euthanasie geen stervensfase kent.
In de stervensfase maken leven, ziel en geest zich langzaam los van het lichaam. Het precieze moment van overlijden wordt niet door de mens gekend en niet door menselijk handelen bepaald. Wie of wat zet het sterven dan in gang?
Hoe anders gaat dit bij euthanasie. De mens die door euthanasie sterft kent het precieze doodsmoment en de dood wordt door menselijk handelen veroorzaakt. Maar wat doet dit met een mens?
Jan Pieter van der Steen (1953) is auteur van het boek ‘Het belang van de stervensfase – Bewust stoppen met eten en drinken’, uitgeverij Chichorei, oktober 2024. Hij werkt als consultatief arts voor ouderen en als verpleeghuisarts in Assen.
Lezing: ‘Het belang van de stervensfase’ door Jan Pieter van der Steen
Datum en tijd: woensdag 19 maart 2025 van 15.00 – 17.00 uur
Plaats: Van Dam Huis, Prinsen Bolwerk 3b, 2011 MA Haarlem
Bijdrage: graag €7 voor leden van de Keerkring en €12 voor niet-leden
Opgeven: schrijf een e-mail naar keerkring@antroposana.nl
Een glimlach…
“Lachen und Lächeln sind Tor und Pforte,
durch die viel Gutes in den Menschen hineinhuschen kann.”
“Lachen en glimlachen zijn poort en deur,
waardoor veel goeds in de mensen kan binnendringen.”
Christian Morgenstern (1871 – 1914)